Zaznacz stronę

Mikołajki – historia i zabytki

Historia Mikołajek oraz zabytki i muzea. Co warto wiedzieć o historii miasta oraz gdzie w Mikołajkach szukać śladów i wiedzy o lokalnej historii. Lubisz Mikoastałajki? Przeczytaj.

 

Mikołajki (niem. Nikolaiken)

to piękne, turystyczne miasteczko w samym sercu Mazur, idealna miejscówka dla żeglarzy i węzeł dróg żeglownych dla kierunków z Giżycka, Rucianego-Nidy, Pisza i Rynu. To kurort, na którego uroki nie można pozostać obojętnym.

Historia-Mikołajek-Panorama-miasta

Źródło: https://fotopolska.eu/Mikolajki/b110621,Panoramy_Mikolajek.html

Średniowieczne początki historii Mikołajek

Patronem miasta jest oczywiście Św. Mikołaj, który według legend opiekował się żeglarzami i przejściami wodnymi. Początkowo był patronem kaplicy na wzgórzu wiatracznym, ale jego imię już na stałe wpisało się w nazwę małej mazurskiej osady. I choć nazwa wsi zmieniała się z upływem czasu i zawirowaniami historii, to w różnych wersjach zachowywała imię patrona (St. Nicolas, Nicolaus, Nicelsdorf, Niclausdorf, Nikolaiken).

 

Historia Mikołajek sięga piętnastego wieku. Pierwsze wzmianki o Mikołajkach pojawiają się już w 1444 r., od 1466 pod zwierzchnictwem Korony Królestwa Polskiego jako lenno pod zarządem krzyżackim. W średniowieczu jezioro Mikołajskie i jezioro Tałty były dwoma odrębnymi zbiornikami, połączone jedynie małym strumieniem. W 1515 roku powstał pierwszy stały most nad cieśniną. Za przejazd nim pobierano myto, którego część była przekazywana Krzyżakom.

Krzyżacy w średniowieczu wybudowali w Mikołajkach dwór i karczmę, posiadali monopol na połów ryb, które eksportowali. Głównym zajęciem mieszkańców w tamtym okresie było flisactwo i wyrąb drewna, a także tkactwo. Mikołajki były również słynne z wyrobu włosianki z krowiej i końskiej sierści, z której szyto mazurskie spódnice.

W 1539 r. miejscowość zamieszkiwali niemal wyłącznie Polacy, większość mazurskich parafii protestanckich otrzymała pastorów mówiących po polsku.

 

Rozwój miasta i czasy II wojny

Z czasem Mikołajki nabrały charakteru małomiasteczkowego, a prawa miejskie uzyskały w 1726 r. mocą aktu króla Fryderyka Wilhelma I. Pomimo to, aż do XX w., wielu mieszkańców nadal żyło z rybołówstwa i rolnictwa, a miasteczko składało się z trzech jednostek osadniczych: Rynku, Knieca i Kozłowa.

Rozwój miasta Mikołajki nastąpił w XIX w., wraz z rosnącą popularnością turystyczną regionu Wielkich Jezior Mazurskich. Od 1843 r. Mikołajki miały stałe połączenie parowcowe z innymi miasteczkami na pojezierzu. W 1911 r. uruchomiono połączenie kolejowe z Mrągowem i Orzyszem. Okres dużej popularności turystycznej przypadł na lata 20. XX wieku. W 1939 r. żyło tu 2631 mieszkańców.

W epoce nazistowskiej Prusy Wschodnie zostały silnie zmilitaryzowane. W Mikołajkach ulokowała się placówka Abwehry pod kryptonimem Walli II, zajmująca się zbieraniem informacji na temat Sowietów. Raporty stąd trafiały bezpośrednio do Hitlera w Wilczym Szańcu (Gierłoż koło Kętrzyna). W 1944 r. do miasta ewakuowano archiwa samorządowe z Królewca.

 

Okres powojenny

W 1945 r. Mikołajki zostały włączone do Polski. W okresie powojennym zamieniły się w wielki ośrodek turystyczny, cieszący się niesłabnącą popularnością do dzisiaj.

Dziś nad jeziorami przerzucony jest most kolejowy, po którym od kilkunastu lat nie jeżdżą pociągi oraz most drogowy, który pełni w Mikołajkach też ważną funkcję historyczno-rozrywkową, ponieważ jest do niego przymocowany łańcuchem Król Sielaw, ten sam, który widnieje w herbie miasteczka. Według legendy, rybi król ma zapewniać rybakom obfite połowy i czuwać nad ich bezpieczeństwem na wodzie. Króla Sielaw można podziwiać również w fontannie na rynku przy Placu Wolności. Przez jeziora Tałty i Mikołajskie przechodzi również most dla pieszych. Niedawno rozebrano starą, sypiąca się kładkę, a ta powstała w 2016 r. miała nawiązywać kształtem do bojerów. Konstrukcja pomostu połączona jest z pylonem za pomocą ośmiu par want. Pochylony pylon tworzą dwa elementy przypominające litery I.

 

https://www.instagram.com/p/B9EEmy3I7Ya/

 

Zwiedzanie miasta

Długa i bogata historia Mikołajek przedstawiona jest na starych dokumentach i dawnych zdjęciach, które możemy obejrzeć w Muzeum Reformacji Polskiej. Muzeum mieści się przy Placu Kościelnym 4, w budynku probostwa powstałym w połowie XIX w., kiedy wzniesiono klasycystyczny kościół luterański. Prócz cennych druków i fotografii, muzeum udostępnia zwiedzającym unikatowy zbiór zabytków piśmiennictwa i drukarstwa polskiego na Mazurach do 1945, m.in. Biblię Polską wydaną w Magdeburgu w 1726 r.

Zwiedzanie można zacząć właśnie od sąsiadującego z muzeum kościoła ewangelicko-augsburskiego pw. Świętej Trójcy, powstałego w XIX . według projektu Karla Friedricha Schinkla. Kolejny zabytek, to również budowla sakralna – rzymskokatolicki kościół parafialny pw. Matki Bożej Różańcowej z 1910 r., odnowiony i dla potrzeb katolickiego kultu religijnego w 1948 r. Kościół ulokowany jest przy ulicy Michała Kajki 27, a jak mawiają miejscowi: “Ulica Kajki to całe Mikołajki”.

I jest to prawda, ponieważ ulica Michała Kajki jest najstarszą i najdłuższą ulicą w mieście.
Ciągnie się na długości ponad 2,5 km, obsadzona jest malowniczymi, starymi lipami. Przy tej ulicy usytuowanych jest wiele domów z drugiej połowy XIX wieku i początku wieku XX, wpisanych do rejestru zabytków. Sam patron tej ulicy, Michał Kajka, był żyjącym w latach 1858-1940 mazurskim poetą ludowym, artystą, działaczem mazurskim, bojownikiem na rzecz polskości Mazur.

 

Lista zabytków.

Poszukując miejsc związanych z historią Mikołajek warto przynajmniej chwilę poświęcić na wspomniane wyżej kościoły

ale również na:

  • kaplicę cmentarną z XIX w.,
  • cmentarz żydowski,
  • domy mieszkalne przy wspomnianej wyżej ul. Kajki, ale także przy ul. Kolejowej, Mrągowskiej, Okrężnej, Kowalskiej oraz przy Placu Wolności i Placu Kościelnym,
  • gazownię,
  • dworzec kolejowy,
  • zespół młynowo-magazynowy,
  • starą szkołę,
  • umocnienia mostu kolejowego.

Chwila wytchnienia po wycieczce

Gdy miłośnicy historii architektury nacieszą oczy starymi, mazurskimi kamieniczkami, gospodarstwami, pięknym i stylowym młynem z początku XX w. oraz urokliwymi zaułkami i podwórkami, mogą nasycić podniebienie w jednej z mikołajskich restauracji. Konstrukcja i wystrój wielu z nich są na najwyższym poziomie, a nowoczesność fantastycznie łączy się z historią. Chyba najciekawszym przykładem jest tu pozostałość bunkra we wnętrzu Restauracji Sielawa.

Bogata oferta gastronomiczna miasta sprosta wielu gustom – znajdą tu coś dla siebie zarówno amatorzy prostych i świeżych dań opartych na mazurskich specjałach, fani kuchni tradycyjnej oraz entuzjaści wyrafinowanych nowinek.

 

 

W ramach przerwy od historii i zabytków można również ruszyć na jeziora. Rowerem wodnym, skuterem, łodzią motorową czy jachtem. Niezależnie od tego czy zaplanowaliśmy to wcześniej czy przyszło nam to do głowy podczas spaceru po nowiutkiej promenadzie przy której cumuje wiele łodzi, motorówek i jachtów na wynajem. Z szerokiej oferty mogą skorzystać zarówno mniej lub bardziej doświadczeni żeglarze czy motorowodniacy z uprawnieniami, ale również początkujący czy ci z nas, którzy nie próbowali jeszcze podobnych atrakcji. Na bardziej wymagających i doświadczonych czeka np. flota komfortowych jachtów Maxus 33.1 RS.

 

https://www.instagram.com/p/CBkU05Jpjrq/

 

Źródła:

https://mazury24.eu/aktualnosci/cien-historii-mikolajki-miasto-sw-mikolaja,11644
https://sztetl.org.pl/pl/miejscowosci/m/343-mikolajki/96-historia-miejscowosci/68692-historia-miejscowosci
https://pl.wikipedia.org/wiki/Miko%C5%82ajki
https://www.national-geographic.pl/fotografia

https://pl.wikipedia.org/wiki/Mikołajki#Historia

 

Inne z tej kategorii